Bệnh não mô cầu và Vắc xin phòng não mô cầu B và C (VA-MENGOC-B)

 

1. Bệnh não mô cầu là gì?

Bệnh não mô cầu (còn được gọi là màng não cầu) có thể gây trên người nhiều bệnh cảnh khác nhau, tại nhiều cơ quan như hệ thần kinh, hệ hô hấp, mắt, màng tim, máu, khớp, đường niệu và sinh dục. Thường gặp và quan trọng hơn cả là hai bệnh viêm màng não mủ và nhiễm trùng huyết, trong đó nhiễm trùng huyết tối cấp có thể gây tử vong rất nhanh mặc dù đã được điều trị tích cực.

Não mô cầu ( Neisseria meningitidis) có khả năng gây dịch lớn hoặc các trường hợp bệnh lẻ tẻ. Nhóm A thường gây bệnh dịch lớn, nhóm B và C thường gây các trường hợp bệnh riêng lẻ, tuy nhiên vẫn có khả năng gây dịch. Tuổi dễ mắc bệnh nhất là trẻ em từ 6 tháng đến 3 tuổi hoặc thanh thiếu niên từ 14-20 tuổi, tỷ lệ bệnh thấp hơn ở người trên 20 tuổi. Bệnh thường xảy ra vào lúc cuối mùa khô, đầu mùa mưa tại các vùng khí hậu nhiệt đới, trong đó có Việt Nam, lan rộng tại các tập thể đông đúc ở thành thị hơn là nông thôn, ví dụ như nhà trẻ, trường học, ký túc xá, trại lính….

Bệnh nhiễm não mô cầu có thể xảy ra tiếp nối theo trình tự: viêm họng, nhiễm trùng huyết, viêm màng não và/ hoặc các cơ quan khác. Các triệu chứng phổ biến của viêm màng não do não mô cầu là sốt cao đột ngột, đau đầu và cứng cổ, có thể có buồn nôn, nôn và lú lẫn. Nhiễm trùng máu do não mô cầu có thể gây mệt mỏi, nôn ói, tay chân lạnh, tiêu chảy và phát ban hình sao, màu tím sẫm.

Phát ban màu tím sẫm do bệnh viêm não mô cầu

Ngày nay, vắc xin có thể giúp phòng ngừa được phần lớn trường hợp bệnh, vì viêm màng não do não mô cầu rất nghiêm trọng và có thể gây tử vong, đôi khi chỉ xảy ra trong vòng vài giờ.

2. Vắc xin phòng ngừa não mô cầu B và C

Chỉ định:

Vắc xin VA- MENGOC- BC được chỉ định nhằm tạo miễn dịch chủ động phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu nhóm huyết thanh B và C.

  • Được tiêm cho đối tượng từ đủ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi.
  • Những người sống trong một nhóm cộng đồng như trung tâm chăm sóc trẻ em, trường học nội trú, doanh trại, nơi có mật độ dân cư cao hoặc các cộng đồng đã có báo cáo về các trường hợp nhiễm não mô cầu nhóm huyết thanh B và C.
  • Các đối tượng sống trong vùng dịch hay phải đi đến vùng dịch.

Lịch tiêm

Lịch tiêm cơ bản gồm 2 liều, mỗi liều 0,5ml và cách nhau từ 6 đến 8 tuần.

Đường dùng

Tiêm bắp sâu, tốt nhất là vùng cơ Delta. Ở trẻ em, vùng cơ Delta còn rất nhỏ, vì thế nên tiêm vắc xin vào mặt trước ngoài đùi.

Chống chỉ định

  • Không tiêm cho những người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của vắc xin.
  • Các trường hợp sốt, nhiễm khuẩn cấp tính, dị ứng đang tiến triển và các bệnh mãn tính mất bù.
  • Hiếm khi có phản ứng nghiêm trọng nào xảy ra khi tiêm mũi đầu tiên, nhưng nếu có thì chống chỉ định tiêm mũi thứ hai.

Thận trọng

  • Không được tiêm vắc xin theo đường tĩnh mạch.
  • Bệnh nhân bị giảm tiểu cầu hoặc rối loạn đông máu cần thận trọng vì chảy máu có thể xảy ra khi tiêm bắp cho các đối tượng này.

Tương tác thuốc

Những bệnh nhân suy giảm miễn dịch và/hoặc đang điều trị suy giảm miễn dịch ( sử dụng corticosteroid, xạ trị và những người mới tiêm immunoglobulin) có thể không đáp ứng đầy đủ với vắc xin, vì vậy nên hoãn việc tiêm.

Phản ứng phụ

  • Các triệu chứng tại chỗ như đau, nổi ban đỏ và cứng vùng tiêm thường nhẹ và có tần suất xuất hiện khác nhau, xuất hiện trong vòng 24 giờ đầu sau tiêm và có xu hướng biến mất sau 72 giờ sau khi tiêm.
  • Các triệu chứng toàn thân:
  • Sốt 380C hoặc cao hơn và ít khi kéo dài quá hai ngày.
  • Có thể có cảm giác khó chịu, đau đầu và buồn ngủ.

Bảo quản

Vắc xin cần được bảo quản ở nhiệt độ từ +20C đến +80C và không được đông băng.

  1. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ CDC, Meningococcal Disease (Neisseria meningitidis), https://wwwnc.cdc.gov/travel/diseases/meningococcal-disease.
  2. Bộ Y Tế- Cục quản lý Dược, Thông tin kê toa vắc xin phòng não mô cầu B và C (VA- MENGOC-BC), sản xuất tại Cộng Hòa Cuba.
  • Bs. Giang Tú – Giám Đốc Y Khoa
  • Bs. Trần Thị Lệ Thủy – Phòng Chuyên Môn Y
  • Quản Trọng Quốc Huy – Phòng Chăm Sóc Khách Hàng
  • Trần Thị Thanh Thùy – Ban Sự kiện Truyền Thông