Bệnh lao ở trẻ em và Vắc xin phòng bệnh lao (BCG)

Bệnh lao ở trẻ em là một vấn đề sức khỏe cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt vì đây là dấu hiệu cho thấy có sự lây nhiễm trong thời gian gần. Khi nhiễm lao, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có nhiều khả năng tiến triển thành các dạng bệnh lao khác nhau, đe dọa tính mạng, ví dụ như lao kê, lao màng não. Đối với trẻ em, số ca mắc lao được tìm thấy nhiều nhất ở trẻ dưới 5 tuổi và trẻ lớn trên 10 tuổi.

Lao là một bệnh truyền nhiễm, gây ra bởi một loại vi khuẩn có tên Mycobacterium tuberculosis. Vi khuẩn lao lây từ người sang người qua không khí bằng cách ho, hắt hơi, nói hoặc hát…., những người xung quanh hít phải sẽ bị nhiễm lao. Bệnh lao chủ yếu xảy ra tại phổi, nhưng bệnh lao cũng có thể ảnh hưởng đến các cơ quan khác. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị suy giảm miễn dịch (ví dụ trẻ nhiễm HIV) có nguy cơ cao mắc các dạng bệnh lao nghiêm trọng, ví dụ như lao màng não.

Ngoài những cách phòng ngừa đơn giản như giữ gìn vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường, hạn chế lây nhiễm giữa người bệnh và người lành thì biện pháp chủ yếu để dự phòng bệnh lao ở trẻ em chính là tiêm ngừa vắc xin BCG ( Bacillus Calmette- Guerin).

VẮC XIN NGỪA LAO (BCG: BACILLUS CALMETTE- GUERIN)

1. Tên sản phẩm

Vắc xin phòng lao BCG

3. Nhà sản xuất:

Viện vắc xin và sinh phẩm y tế Nha Trang (IVAC)

3. Xuất xứ

Việt Nam

4. Chỉ định

Vắc xin phòng Lao dùng để phòng và kiểm soát Lao, tạo miễn dịch chủ động đối với bệnh Lao.

Vắc xin phòng Lao được khuyên dùng cho các nhóm người chưa được tiêm phòng (bằng chứng là chưa có một vết sẹo đặc trưng của vắc xin phòng Lao (BCG)) hoặc những người có phản ứng Tuberculin âm tính.

5. Lịch tiêm phòng

Vắc xin phòng Lao (BCG) được tiêm ngay khi sinh ra hoặc bất cứ thời gian nào sau đó; đối với trẻ đẻ thiếu tháng hoặc nhẹ cân, tiêm lúc 3 tháng tuổi là tốt nhất.

6. Chống chỉ định

  • Không tiêm vắc xin phòng Lao cho những người đã bị nhiễm vi khuẩn Lao.
  • Đối với trẻ em, cân nhắc kĩ những trường hợp sau:
  • Viêm da có mủ
  • Sốt trên 37,50C
  • Rối loạn tiêu hóa và suy dinh dưỡng
  • Các bệnh có ảnh hưởng đến toàn thể trạng trẻ em như: Viêm tai, mũi, họng, viêm phổi, vàng da….
  • Không dùng vắc xin phòng Lao cho những người quá mẫn với vắc xin. Chống chỉ định dùng vắc xin phòng Lao cho người có phản ứng turbeculin trên da dương tính cao, người vừa mới chủng vắc xin đậu mùa, người bị bỏng.
  • Không được dùng vắc xin phòng Lao cho những người bị giảm Gammaglobulin trong máu, suy giảm miễn dịch bẩm sinh, bệnh bạch cầu, u lympho, nhiễm HIV có triệu chứng hoặc bất cứ bệnh nào mà đáp ứng miễn dịch bị tổn thương. Cũng chống chỉ định dùng vắc xin phòng Lao đối với những người có đáp ứng miễn dịch bị ức chế do điều trị kéo dài bằng liệu pháp ức chế miễn dịch ( corticosteroid, một vài thuốc chống ung thư, tia xạ).

7. Tác dụng phụ

Triệu chứng sốt nhẹ, nổi hạch có thể xuất hiện trong 24 giờ sau khi tiêm chủng và chỉ có thể tồn tại trong vòng 1-3 ngày rồi sau đó tự hết mà không cần điều trị can thiệp. Thông thường ngay sau khi tiêm vắc xin phòng Lao xuất hiện một nốt nhỏ tại chỗ tiêm và biến mất sau 30 phút. Khoảng 2 tuần hoặc lâu hơn, tại vị trí tiêm xuất hiện 1 nốt sưng đỏ có kích thước nhỏ, có thể có mủ bã đậu trắng trên đầu của nốt sưng, sau đó nốt sưng đỏ loét ra và tự lành để lại sẹo nhỏ khoảng 5mm. Điều này chứng tỏ trẻ đã có miễn dịch.

8. Tương tác thuốc

  • Có thẻ dùng đồng thời vắc xin BCG với vắc xin bại liệt và viêm gan B.
  • Người bệnh đang dùng Thephylin đồng thời với tiêm phòng lao có thể bị nhiễm độc Theophylin do vắc xin BCG làm ức chế tạm thời sự chuyển hóa Theophylin ở gan.
  • BCG là vắc xin sống giảm độc lực nên các thuốc hoặc liệu pháp ức chế miễn dịch có thể làm tăng sự nhân lên của vi khuẩn BCG trong cơ thể vì vậy phãi hoãn tiêm phòng BCG đến khi ngừng liệu pháp ức chế miễn dịch.
  • Một số thuốc chống lao như Isoniazid, Rifampicin, Streptomycin…ức chế sự nhân lên của vi khuẩn BCG do đó vacxin phòng lao có thể không tác dụng khi đang điều trị với thuốc này.

9. Bảo quản

  • Đối với vắc xin: nhiệt độ từ +20C đến +80C, tránh ánh sáng mặt trời.
  • Đối với dung môi: nhiệt độ từ +20C đến +80C, không để đông băng.
  1. Tuberculosis in Children – Kids, getting, diagnosing, preventing TB, https://www.tbfacts.org/tb-children/
  2. Bộ Y Tế- Cục quản lý Dược, Thông tin kê toa vắc xin phòng Lao (BCG), Viện vắc xin và sinh phẩm y tế.
  • Bs. Giang Tú – Giám Đốc Y Khoa
  • Bs. Trần Thị Lệ Thủy – Phòng Chuyên Môn Y
  • Quản Trọng Quốc Huy – Phòng Chăm Sóc Khách Hàng
  • Trần Thị Thanh Thùy – Ban Sự kiện Truyền Thông